Skurcz łydki to nagłe, mimowolne i bolesne napięcie mięśnia, które trwa od kilku sekund do kilku minut. Zdarza się najczęściej w nocy, w czasie snu, albo pod koniec długiego wysiłku. Nocne skurcze są częstsze z wiekiem i w ciąży. Zwykle są nieszkodliwe, choć potrafią zepsuć sen. Niżej opisujemy, jak przerwać skurcz, co może go wywoływać i kiedy iść do lekarza.
Jak szybko puścić skurcz łydki
- Rozciągnij łydkę. Siedząc lub leżąc, wyprostuj nogę i przyciągnij palce stopy do siebie, dłonią albo ręcznikiem.
- Albo wstań i stań na całej stopie, przenosząc ciężar na bolącą nogę i dociskając piętę do podłogi.
- Pomasuj łydkę spokojnymi, posuwistymi ruchami od kostki w stronę kolana.
- Przejdź się kilka kroków, gdy skurcz puści.
Po silnym skurczu łydka może boleć jeszcze przez dzień, podobnie jak przy zakwasach. Ciepło i lekki ruch pomagają.
Skąd się biorą skurcze łydek
U większości osób nie da się wskazać jednej przyczyny. Częściej zdarzają się:
- po dużym wysiłku, gdy mięsień jest zmęczony, na przykład pod koniec długiego biegu albo meczu,
- po długim staniu albo siedzeniu z podkurczonymi nogami,
- w ciąży, zwłaszcza w drugiej połowie,
- z wiekiem, gdy mięśnie i ścięgna tracą elastyczność,
- przy niektórych lekach, na przykład moczopędnych. Jeśli skurcze zaczęły się po nowym leku, powiedz o tym lekarzowi,
- przy chorobach takich jak cukrzyca, choroby nerek, tarczycy czy krążenia w nogach.
Czy magnez pomaga na skurcze
Magnez to najpopularniejszy domowy sposób, ale dowody są słabe. Przegląd Cochrane (Garrison i wsp., 2020) wykazał, że u starszych osób z nocnymi skurczami bez wyraźnej przyczyny magnez raczej nie zmniejsza ich liczby. W ciąży wyniki są niejednoznaczne. Jeśli chcesz go spróbować, porozmawiaj z lekarzem albo farmaceutą, zwłaszcza przy chorobach nerek.
Jak zapobiegać skurczom
- Rozciągaj łydki przed snem. Stań przodem do ściany, jedna noga z tyłu, pięta na podłodze, i pochyl się do ściany. 30 sekund na każdą nogę, 2–3 razy.
- Zwiększaj obciążenie stopniowo, zwłaszcza przy bieganiu.
- Pij wodę w ciągu dnia i w czasie długiego wysiłku, szczególnie w upale.
- Nie śpij z mocno wyprostowanymi stopami pod ciasno założoną kołdrą. Luźniejsza pościel w nogach pomaga części osób.
- Ruszaj się w ciągu dnia, jeśli dużo siedzisz albo stoisz w jednym miejscu.
Kiedy z bólem łydki do lekarza
Skurcz trwa krótko i mija. Inny ból łydki wymaga sprawdzenia. Pilnie zgłoś się do lekarza, gdy łydka jest spuchnięta, cieplejsza, zaczerwieniona i boli stale, zwłaszcza po długiej podróży, operacji albo unieruchomieniu. To mogą być objawy zakrzepicy żył głębokich. Nie masuj wtedy łydki.
Do lekarza idź też, gdy:
- skurcze zdarzają się często i regularnie budzą Cię w nocy,
- towarzyszy im osłabienie mięśni, drętwienie albo zanik mięśni,
- łydka boli przy chodzeniu i ból mija po krótkim postoju (to może być problem z krążeniem),
- skurcze zaczęły się po nowym leku.
Masaż a skurcze
W czasie skurczu delikatne rozcieranie łydki pomaga go puścić. Na to, czy regularny masaż zapobiega nocnym skurczom, nie ma dobrych badań, więc nie obiecujemy tego. Masaż pomaga za to rozluźnić zmęczone, obolałe nogi po wysiłku albo po dniu na stojąco.
W studiu Viktoriia Body & Soul przy ul. Jagiellońskiej 9 w Szczecinie masaż całego ciała (60 min 200 zł, 90 min 300 zł) obejmuje też nogi i łydki. Jeśli masz żylaki albo przebytą zakrzepicę, powiedz o tym przed sesją. Więcej o masażu nóg piszemy w tekście drenaż limfatyczny nóg, a o bólu po treningu w tekście zakwasy: co pomaga.