Bark to najbardziej ruchomy staw w ciele. Płacimy za to stabilnością: głowę kości ramiennej w stawie trzymają głównie mięśnie i ścięgna, przede wszystkim tzw. stożek rotatorów. Dlatego bark łatwo przeciążyć przy pracy z rękami nad głową, na siłowni, przy noszeniu dziecka czy nawet przy długim pisaniu z uniesionymi barkami. Ból barku i ból ramienia to w mowie potocznej często to samo, bo ból ze stawu barkowego zwykle schodzi na zewnętrzną stronę ramienia.
Kiedy od razu do lekarza
- Ból lewego barku lub ręki razem z bólem lub uciskiem w klatce piersiowej, dusznością, potami albo nudnościami. Dzwoń pod 112, to mogą być objawy zawału.
- Ból po upadku lub urazie, zmieniony kształt barku, duży obrzęk albo brak możliwości poruszenia ręką.
- Nagły, bardzo silny ból albo silny ból obu barków jednocześnie.
- Mrowienie, które nie mija, brak czucia w ręce, ręka wyraźnie zimna lub gorąca w dotyku.
- Gorączka i złe samopoczucie razem z bólem barku.
Ból prawego barku, który pojawia się razem z bólem pod prawymi żebrami, zwłaszcza po tłustym posiłku, może pochodzić z pęcherzyka żółciowego. Taki ból też wymaga lekarza, a nie masażu.
Najczęstsze przyczyny bólu barku
| Co czujesz | Możliwa przyczyna |
|---|---|
| Ból przy unoszeniu ręki w bok lub nad głowę, często gorszy w nocy przy leżeniu na tym boku | przeciążenie lub zapalenie ścięgien stożka rotatorów, zapalenie kaletki, tzw. ciasnota podbarkowa |
| Ból i sztywność narastające tygodniami, coraz trudniej sięgnąć za plecy lub zapiąć stanik | zamrożony bark (zapalenie torebki stawowej), rzadziej zmiany zwyrodnieniowe |
| Ból na szczycie barku, w miejscu połączenia z obojczykiem | staw barkowo-obojczykowy, np. po upadku na bark lub przy wyciskaniu na siłowni |
| Uczucie „wyskakiwania” barku, przeskakiwanie, osłabienie ręki | niestabilność stawu, częściej u osób z nadmierną ruchomością stawów |
| Nagły silny ból po urazie, nie da się unieść ręki | zwichnięcie, złamanie, zerwanie ścięgna |
| Ból od karku przez bark w dół ręki, z drętwieniem palców | ból promieniujący z odcinka szyjnego kręgosłupa |
Tabela pomaga zrozumieć objawy, ale nie zastępuje badania. Ten sam ból może mieć różne źródła.
Napięte mięśnie wokół barku
Częsty i najmniej groźny scenariusz to ból mięśni otaczających bark, a nie samego stawu. Mięsień czworoboczny i dźwigacz łopatki spinają się przy pracy przy biurku, długim patrzeniu w telefon i stresie. Ból jest wtedy tępy, rozlany na kark i górę barku, a ręką da się ruszać w pełnym zakresie. O takim napięciu piszemy w tekstach sztywny kark i ból karku oraz ból między łopatkami.
Ile trwa ból barku i co robić samemu
Według brytyjskiej służby zdrowia NHS ból barku zwykle zaczyna słabnąć po około 2 tygodniach, ale pełny powrót do formy może trwać nawet 6 miesięcy. W tym czasie:
- Ruszaj barkiem. Nie unieruchamiaj ręki całkowicie, bo bark szybko sztywnieje. Ogranicz tylko ruchy, które wyraźnie bolą, np. dźwiganie nad głową.
- Lód lub ciepło. Zimny okład (np. mrożone warzywa w ręczniku) do 20 minut, 3 razy dziennie, przy świeżym bólu. Ciepły termofor w ręczniku do 20 minut, 2–3 razy dziennie, przy sztywności i napiętych mięśniach.
- Sen. Śpij na drugim boku albo na plecach z poduszką pod bolącą ręką.
- Przy siedzeniu oprzyj rękę na poduszce na kolanach, a za plecami połóż poduszkę.
Idź do lekarza lub fizjoterapeuty, jeśli ból się nasila, nie poprawia się po 2 tygodniach albo coraz trudniej ruszać ręką.
4 łagodne ćwiczenia na ból barku
- Wahadło. Oprzyj zdrową rękę o stół, pochyl się, bolącą rękę opuść luźno w dół. Zataczaj nią małe kółka, 30 sekund w jedną i 30 w drugą stronę. Ruch ma wychodzić z kołysania tułowia, nie z mięśni barku.
- Ściąganie łopatek. Siedząc prosto, ściągnij łopatki do tyłu i lekko w dół, jakbyś chował je do tylnych kieszeni. Przytrzymaj 5 sekund, 10 powtórzeń.
- Wspinanie palcami po ścianie. Stań przodem do ściany, połóż na niej dłoń i powoli „wchodź” palcami w górę, aż poczujesz lekkie ciągnięcie. Zjedź w dół. 5–10 razy.
- Rotacja zewnętrzna z ręcznikiem. Łokieć przy boku zgięty pod kątem prostym, ręcznik zwinięty między łokciem a tułowiem. Odwodź przedramię na zewnątrz, nie odrywając łokcia. 10 powtórzeń.
Lekki dyskomfort jest w porządku, ostry ból nie. Jeśli ćwiczenie nasila ból albo drętwienie, przerwij je. NHS zaleca ćwiczenia barku przez 6–8 tygodni, bo zmniejszają ryzyko nawrotu.
Czy masaż pomaga na ból barku
Masaż może rozluźnić mięśnie karku, górnej części pleców i okolicy łopatki, które przy bolącym barku spinają się, bo chronią staw. Wiele osób czuje wtedy ulgę i łatwiej im wrócić do ćwiczeń. Masaż nie wyleczy jednak uszkodzonego ścięgna ani zamrożonego barku. Przegląd Cochrane z 2016 r. (Page i wsp.) nie znalazł pewnych dowodów, że terapia manualna połączona z ćwiczeniami daje przy bólu stożka rotatorów wyraźnie więcej niż zabieg pozorowany. Jakość badań była niska. Podstawą leczenia pozostają ruch i ćwiczenia, a masaż może być dodatkiem.
Po urazie, przy ostrym bólu, gorączce albo podejrzeniu zerwania ścięgna barku się nie masuje. Więcej w tekście przeciwwskazania do masażu.
W studiu Viktoriia Body & Soul przy ul. Jagiellońskiej 9 w Szczecinie robimy masaże relaksacyjne, nie rehabilitację. Przy napiętych mięśniach wokół barku dobrze sprawdza się masaż relaksacyjny pleców (30 min 90 zł, 45 min 120 zł, 60 min 150 zł), który obejmuje kark i barki. Jeśli jeden bark boli bardziej, powiedz o tym na początku sesji. Szczegóły w tekście masaż karku i barków.