Ból między łopatkami to jedna z najczęstszych skarg, z jakimi ludzie przychodzą na masaż. Zwykle jest tępy i „gniotący”, nasila się pod koniec dnia przy biurku i trochę ustępuje po rozruszaniu. Najczęściej odpowiadają za niego mięśnie i długie godziny w jednej pozycji. Ta okolica wymaga jednak ostrzeżenia na samym początku: ból między łopatkami bywa też objawem chorób serca, płuc, aorty i narządów jamy brzusznej. Dlatego najpierw opisujemy typowe, mięśniowe przyczyny, a w osobnej sekcji objawy, przy których trzeba szukać pomocy medycznej.

Najczęstsze przyczyny bólu między łopatkami

1. Siedzenie i pochylona sylwetka

Przy pracy przy komputerze głowa wędruje do przodu, barki zaokrąglają się, a łopatki odsuwają od kręgosłupa. Mięśnie między nimi, czyli równoległoboczne i środkowa część czworobocznego, pracują wtedy przez wiele godzin w rozciągnięciu i trzymają ciężar rąk i głowy. Są przeciążone i zmęczone, choć wcale nie „skrócone”. Stąd typowy obraz: ból narasta po południu, a w weekend jest wyraźnie mniejszy. Szerzej piszemy o tym w tekście masaż pleców przy pracy siedzącej, a o pracy z domu w artykule praca zdalna a ciało.

2. Telefon i głowa wysunięta do przodu

Każdy centymetr, o który głowa wysuwa się przed linię barków, zwiększa pracę mięśni karku i górnej części pleców. Przy długim patrzeniu w telefon napięcie schodzi z karku w dół, między łopatki. Ten mechanizm opisujemy w tekście text neck: co telefon robi z szyją.

3. Sztywny odcinek piersiowy kręgosłupa

Odcinek piersiowy jest z natury mniej ruchomy niż szyja i lędźwie, a przy siedzącym trybie życia sztywnieje jeszcze bardziej. Ból bywa wtedy punktowy, „przy kręgosłupie”, i nasila się przy skręcie tułowia albo głębokim wdechu po długim bezruchu. Stawy żebrowo-kręgowe potrafią zaboleć ostro przy gwałtownym obrocie. Zwykle jest to niegroźne, choć nieprzyjemne. Kiedy masaż przy kręgosłupie ma sens, a kiedy nie, opisujemy w tekście masaż kręgosłupa: kiedy pomaga, a kiedy szkodzi.

4. Stres i płytki oddech

W stresie wiele osób oddycha szybko i „górą”, unosząc klatkę piersiową i barki, a przepona prawie nie pracuje. Mięśnie szyi i obręczy barkowej przejmują wtedy część pracy oddechowej, kilkanaście razy na minutę przez cały dzień. Czujesz to jako napięcie w karku i między łopatkami, które nie mija mimo dobrego krzesła.

5. Przeciążenie i nowy wysiłek

Pierwszy trening wiosłowania, noszenie dziecka na jednej ręce, malowanie sufitu albo długa jazda samochodem mogą skończyć się zakwasami lub naciągnięciem mięśni między łopatkami. Taki ból ma wyraźny początek i zwykle mija w kilka dni.

Objawy alarmowe: kiedy nie czekać i nie iść na masaż

Okolica między łopatkami leży blisko serca, aorty, płuc i przełyku, a ból z tych narządów często promieniuje właśnie tam. Zadzwoń pod 112 lub 999, jeśli ból między łopatkami:

  • pojawił się nagle i towarzyszy mu ucisk, pieczenie lub ból w klatce piersiowej, ból promieniujący do szczęki, szyi lub ramienia, duszność, zimny pot, nudności, osłabienie. To mogą być objawy zawału serca. U kobiet zawał częściej przebiega nietypowo: bez klasycznego bólu za mostkiem, za to z bólem pleców lub między łopatkami, dusznością, zmęczeniem i nudnościami. Nie zrzucaj tego na „przewiane plecy”.
  • jest nagły, rozdzierający, najsilniejszy w życiu i „wędruje” w dół pleców, szczególnie u osób z nadciśnieniem. Tak może objawiać się rozwarstwienie aorty.
  • nasila się przy wdechu i idzie w parze z nagłą dusznością, kaszlem (zwłaszcza z krwią) lub przyspieszonym tętnem, szczególnie po długiej podróży, operacji, unieruchomieniu albo przy obrzęku jednej łydki. To może być zatorowość płucna.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli:

  • ból jest po prawej stronie, pod prawą łopatką, pojawia się po tłustym posiłku i towarzyszy mu ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, gorączka lub zażółcenie skóry (tak bywa przy kamicy i zapaleniu pęcherzyka żółciowego);
  • ból piecze lub kłuje po jednej stronie, a po kilku dniach w tym miejscu pojawia się pas pęcherzyków; to może być półpasiec i im szybciej zaczniesz leczenie, tym lepiej;
  • ból budzi Cię w nocy, nie zmienia się przy zmianie pozycji, towarzyszą mu gorączka, nocne poty lub niewyjaśniona utrata masy ciała, albo chorowałeś na nowotwór;
  • pojawia się drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk albo nóg, zaburzenia chodu, problemy z kontrolą pęcherza;
  • ból pojawił się po upadku lub urazie, zwłaszcza u osoby z osteoporozą;
  • ból nasila się przy przełykaniu albo towarzyszy mu zgaga, która nie reaguje na zwykłe leki.

Ból mięśniowy zwykle zmienia się z ruchem i pozycją, da się go „namierzyć” palcem i słabnie po rozruszaniu. Ból, na który pozycja nie ma wpływu, który przyszedł nagle albo któremu towarzyszą objawy ogólne, wymaga diagnozy u lekarza. Pełna lista sytuacji, w których odkładamy masaż, jest w tekście przeciwwskazania do masażu.

Co możesz zrobić sam

Jeśli ból jest typowo mięśniowy (narasta przy biurku, zmienia się z ruchem i nie ma objawów z listy wyżej), zacznij od prostych rzeczy.

  • Przerwy co 30–45 minut. Wstań, przejdź się, poruszaj ramionami. Nawet „idealna” pozycja męczy po 3 godzinach. Ruch daje więcej niż ergonomia.
  • Ekran na wysokości oczu, laptop na podstawce z osobną klawiaturą, łokcie oparte. Im mniej pracy mają ręce, tym mniej pracują mięśnie między łopatkami.
  • Ciepło. Termofor lub ciepły prysznic przez 10–15 minut zmniejsza napięcie. Przy świeżym urazie z obrzękiem przez pierwsze dni stosuj chłód.
  • Oddech przeponowy. Połóż dłoń na brzuchu i wdychaj nosem tak, żeby unosił się brzuch, a barki zostały na miejscu. Wydech niech będzie dłuższy niż wdech. 5 minut dwa razy dziennie.
  • Piłka do masażu przy ścianie. Oprzyj się plecami o ścianę z piłką tenisową między łopatką a kręgosłupem, obok kręgosłupa, nigdy na nim. Przesuwaj się powoli i zatrzymaj w tkliwym miejscu na 20–30 sekund. Nacisk ma być na granicy przyjemnego.

Proste ćwiczenia na ból między łopatkami

Mięśnie między łopatkami są już rozciągnięte, więc ćwiczenia mają przywrócić ruch odcinkowi piersiowemu i dać mięśniom pracę w innym zakresie. Wykonuj je spokojnie i bez bólu.

  1. Ściąganie łopatek (10 powtórzeń). Siedząc prosto, ściągnij łopatki lekko do tyłu i w dół, jakbyś chciał włożyć je do tylnych kieszeni spodni. Przytrzymaj 5 sekund, rozluźnij. Barki trzymaj z dala od uszu.
  2. Koci grzbiet (8–10 powtórzeń). Na czworakach, z wydechem zaokrąglij plecy i rozsuń łopatki, z wdechem delikatnie wygnij odcinek piersiowy w dół, patrząc przed siebie. Ruch płynny, bez wymuszania.
  3. Rotacja w leżeniu na boku (6–8 na stronę). Połóż się na boku, kolana zgięte, ręce wyprostowane przed sobą. Górną rękę przenieś łukiem na drugą stronę, obracając klatkę piersiową, a wzrokiem podążaj za dłonią. Kolana zostają razem na podłodze.
  4. Otwarcie w drzwiach (2 × 30 sekund). Oprzyj przedramiona o framugę na wysokości barków i zrób krok do przodu, aż poczujesz rozciąganie z przodu klatki. Przy zaokrąglonych barkach przód klatki piersiowej jest zwykle „ciasny”, a plecy przeciążone.
  5. Wyciąg przy ścianie (10 powtórzeń). Stań plecami do ściany, ręce zegnij w kształt litery W, łokcie i dłonie przy ścianie. Przesuwaj je w górę do litery Y i z powrotem, trzymając je przy ścianie tak długo, jak się da.

Jeśli ćwiczenia nasilają ból, wywołują drętwienie albo po 2–3 tygodniach regularnej pracy nie ma żadnej poprawy, idź do fizjoterapeuty lub lekarza.

Czy masaż pomaga na ból między łopatkami

Przy bólu mięśniowym z przeciążenia i napięcia często pomaga, ale na krótko. Masaż zmniejsza tkliwość mięśni, rozluźnia i ułatwia pełniejszy oddech. Wiele osób po sesji łatwiej „otwiera” barki i prostuje się bez wysiłku. Taka ulga przerywa błędne koło, w którym ból wywołuje napięcie, napięcie spłyca oddech, a płytki oddech daje jeszcze więcej bólu.

Masaż nie usuwa przyczyny. Jeśli przez 8 godzin dziennie siedzisz pochylony nad laptopem, a napięcie wraca po dwóch dniach, sam masaż tylko gasi pożar. Najlepiej działa razem z ruchem i zmianami przy biurku. Jak długo trzyma efekt sesji, opisujemy w tekście jak długo utrzymuje się efekt masażu. Masaż nie jest właściwą odpowiedzią na ból z objawami alarmowymi, ból po urazie bez diagnozy ani na ból promieniujący do ręki z drętwieniem.

Jeśli napięcie sięga też karku i barków, zajrzyj do tekstu masaż karku i szyi: jak zrobić samemu.

Masaż pleców w studiu

W Viktoriia Body & Soul okolica między łopatkami, wzdłuż kręgosłupa, na karku i barkach to główna część masażu relaksacyjnego pleców (30 min 90 zł, 45 min 120 zł, 60 min 150 zł). Jest to masaż relaksacyjny, który rozluźnia i przynosi ulgę w napięciu. Nie służy do diagnozy ani leczenia urazów. Powiedz Viktorii na początku, gdzie dokładnie boli i jaki nacisk jest dla Ciebie komfortowy. Przy wyraźnym napięciu między łopatkami najlepiej sprawdza się 45 lub 60 minut. Jeśli chcesz rozluźnić całe ciało, zobacz masaż całego ciała.

Studio jest przy ul. Jagiellońskiej 9 w Szczecinie, czynne codziennie 10:00–19:00, z rezerwacją online przez Booksy. Pełną ofertę znajdziesz na stronie usługi i cennik.

Między wizytami pomaga przypomnienie w telefonie ustawione co 45 minut ze słowem „łopatki”. Kiedy się pojawi, zrób dwa ściągnięcia łopatek i trzy wolne oddechy przeponą. Zajmuje to 30 sekund.