Ból lędźwi, czyli ból w dolnej części pleców między żebrami a pośladkami, ma w ciągu życia większość dorosłych. W zdecydowanej większości przypadków nie da się wskazać jednej uszkodzonej struktury. Lekarze nazywają go wtedy bólem niespecyficznym: winne są przeciążone mięśnie, więzadła i stawy kręgosłupa, a nie poważna choroba. Taki ból zwykle wyraźnie słabnie w ciągu kilku tygodni. Niżej opisujemy typowe przyczyny, co możesz zrobić sam, kiedy pomaga masaż i objawy, przy których trzeba od razu iść do lekarza.

Najczęstsze przyczyny bólu lędźwi

  • Długie siedzenie. Godziny przy biurku albo w samochodzie w jednej pozycji męczą mięśnie przykręgosłupowe i zginacze bioder. Więcej piszemy o tym w tekście masaż pleców przy pracy siedzącej.
  • Nagłe przeciążenie. Podniesienie czegoś ciężkiego ze skrętem tułowia, przeprowadzka, pierwszy dzień w ogrodzie po zimie.
  • Mało ruchu na co dzień. Słabe mięśnie brzucha i pośladków słabiej odciążają kręgosłup.
  • Stres i zły sen. Napięcie psychiczne podnosi napięcie mięśni i obniża próg bólu, a ból z kolei utrudnia sen.
  • Zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatia. Widać je na zdjęciach u wielu osób, które nie mają żadnych dolegliwości, więc sam opis z rezonansu nie przesądza o przyczynie bólu.
  • Ucisk na korzeń nerwu. Gdy ból promieniuje do pośladka i nogi poniżej kolana, często chodzi o rwę kulszową. Opisujemy ją osobno w tekście masaż na rwę kulszową.

Kiedy od razu do lekarza

Rzadko, ale ból lędźwi bywa objawem choroby, której nie wolno przeczekać. Na SOR albo pod numer 112 trzeba się zgłosić od razu, gdy razem z bólem pleców pojawia się:

  • drętwienie krocza, pośladków lub wewnętrznej strony ud,
  • problem z oddaniem moczu, nietrzymanie moczu lub stolca,
  • narastające osłabienie nogi, opadanie stopy.

Do lekarza w ciągu kilku dni idź, gdy ból:

  • pojawił się po upadku, wypadku albo urazie,
  • idzie w parze z gorączką, pieczeniem przy oddawaniu moczu albo bólem w boku (mogą to być nerki),
  • nie słabnie w spoczynku i budzi w nocy,
  • towarzyszy mu niewyjaśniony spadek wagi albo masz za sobą chorobę nowotworową,
  • po raz pierwszy pojawił się po 50. roku życia albo nie słabnie po 4–6 tygodniach.

Co robić samemu

  • Ruszaj się w granicach bólu. Leżenie w łóżku przez kilka dni nie przyspiesza powrotu do formy, a zwykle go spowalnia. Krótkie spacery kilka razy dziennie są lepsze niż leżenie.
  • Ciepło. Termofor albo ciepły prysznic rozluźnia napięte mięśnie i na chwilę zmniejsza ból.
  • Przerwy od siedzenia. Co 30–45 minut wstań, przejdź się po mieszkaniu albo biurze.
  • Pozycja do snu. Na boku z poduszką między kolanami albo na plecach z poduszką pod kolanami.
  • Leki przeciwbólowe dobierz z farmaceutą lub lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki.

4 łagodne ćwiczenia na lędźwie

Rób je powoli, bez szarpania. Lekki dyskomfort jest w porządku. Jeśli ból się nasila albo zaczyna schodzić do nogi, przerwij.

  1. Kolana do klatki. Leżąc na plecach, przyciągnij oba kolana rękami do klatki piersiowej. Wytrzymaj 20–30 sekund, 3 razy.
  2. Kołyska miednicy. Leżąc na plecach z ugiętymi nogami, delikatnie dociśnij lędźwie do podłogi, napinając brzuch, potem rozluźnij. 10 powtórzeń.
  3. Koci grzbiet. W klęku podpartym na zmianę zaokrąglaj plecy do góry i powoli opuszczaj brzuch w dół. 10 powtórzeń.
  4. Pozycja dziecka. Z klęku usiądź na piętach i połóż tułów na udach, ręce wyciągnięte przed siebie. Oddychaj spokojnie przez 30 sekund.

Czy masaż pomaga na ból lędźwi

Przy bólu mięśniowym masaż może rozluźnić napięte mięśnie przykręgosłupowe i pośladkowe i na jakiś czas zmniejszyć ból. Brytyjskie wytyczne NICE dotyczące bólu krzyża zalecają terapie manualne, w tym masaż, tylko razem z ćwiczeniami, a nie zamiast nich. Masaż ma więc sens jako dodatek do ruchu, a nie jako jedyne rozwiązanie.

Masażu nie rób przy objawach alarmowych z listy wyżej, w ostrej fazie po urazie i przy gorączce. Pełną listę opisujemy w tekście przeciwwskazania do masażu. Jeśli lekarz lub fizjoterapeuta prowadzi już leczenie, zapytaj, czy masaż Ci nie zaszkodzi.

W studiu Viktoriia Body & Soul przy ul. Jagiellońskiej 9 w Szczecinie Viktoria wykonuje masaż pleców (od 90 zł za 30 minut) i masaż całego ciała (60 min 200 zł, 90 min 300 zł). To masaże relaksacyjne, nie rehabilitacja. Przed sesją powiedz, gdzie boli i od kiedy, a siła ucisku zostanie dopasowana. Więcej o masażu pleców w Szczecinie piszemy w tekście masaż kręgosłupa w Szczecinie.